Het neusje van de historische zalm

Ken Follett - The Pillars of the Earth

Geen idee of zalmen eigenlijk wel neuzen hebben, maar goed, you get the point. Bij wijze van korte inleiding zullen sommige literaire omnivoren de volgende conversatie waarschijnlijk wel herkennen:

“Wie is je favoriete schrijver?”
“…” [Lees: “Ik doe niets anders dan lezen dus waarom kan ik hier °#µ^$*! nóóit op antwoorden?”]

Wat is een favoriete schrijver? Dat is zo’n sterke uitdrukking dat ik er nooit echt een antwoord op durf geven. Smaken zijn een veranderlijk iets, hetzelfde geldt voor schrijfstijlen. Gelukkig zijn er toch twee auteurs die ergens een soort van vaste plaats hebben in mijn leeswereld. De ene is m’n jeugdliefde J.K. Rowling, de andere is een recentere ontdekking, Ken Follett genaamd. In 1978 veroverde hij de wereld met Eye of the Needle (dat in de jaren tachtig ook verfilmd is), en tot op de dag van vandaag is hij één van de vaste scepterzwaaiers in de wereld der thrillers en, bovenal, historische romans.

Mijn eerste kennismaking met Follett was via de miniserie Pillars of the Earth uit 2010 (met onder andere Rufus Sewell, Donald Sutherland, Sam Claflin en Eddie Redmayne). Ik was er meteen weg van, met als gevolg dat de literatuurstapel voor school even plaats moest maken voor het duizend pagina’s tellende, gelijknamige boek. Ik heb nooit problemen gehad met dikke boeken, maar zelfs als dat het geval was geweest, dan nog was ik er waarschijnlijk met evenveel plezier aan begonnen en had ik het ook even snel uitgelezen.

Ken Follett - Pillars of the Earth serie

Want Pilaren van de aarde, dat is gewoon de very definition van een wat een historische roman moet zijn. Als je mij zou vragen wat ik slecht vind aan dit boek zou je even weinig antwoord krijgen als in de conversatie hierboven, maar om een totaal andere reden. Ik heb namelijk simpelweg niets slechts gevonden in dit boek. Het speelt zich af in de twaalfde eeuw, in het fictieve Britse dorp Kingsbridge. De rode draad is simpel: een getalenteerde en ambitieuze, maar straatarme bouwmeester probeert zijn gezin een volwaardig leven te geven, beseffend dat ook hij slechts een speelbal van een wispelturige wereld is. Hij neemt de zware, gevaarlijke en onzekere taak op zich om de afgebrande kathedraal van Kingsbridge herop te bouwen. De kathedraal vormt het absolute centrum van het verhaal en is op zichzelf al een volwaardig personage dat evolueert, en zowel beïnvloedt als beïnvloed wordt.

Wat maakt dit boek voor mij zo fantastisch? Twee dingen. Ten eerste: de personages. Follett slaagt erin een enorm aantal personages neer te zetten die toch allemaal een geheel eigen, ongelooflijk menselijk karakter krijgen. Het verhaal omspant het volledige leven van de hoofdpersonages en alles wat met een “volledig leven” gepaard gaat, op alle vlakken. Geen vage of oppervlakkige figuren, maar echte mensen met wie je opnieuw opgroeit; en of je ze nu gaat haten of er enorm van gaat houden, één ding is zeker: je leeft in elk van hen een nieuw leven. Ten tweede: het feit dat werkelijk ál deze personages aan elkaar vasthangen. Kingsbridge toont ons een microkosmos van de middeleeuwse samenleving waarin alle lagen van de bevolking constant alle andere lagen bepalen, met in het centrum de kathedraal die alles overziet en overal getuige van is. Follett schept een wereld die leeft in al haar aspecten, van het kleinste architecturale detail tot het conflict tussen twee koningen om de macht, een wereld die gigantisch en tegelijk heel persoonlijk is, die de lezer vastgrijpt op de eerste bladzijde en hem niet meer loslaat. Want eens je begint te lezen wordt ook jouw lot een deel van de oneindige wereld van Pilaren van de aarde.

Written by