Canada (Richard Ford)

Canada

Het verhaaltje doet er niet toe (en alles wat gebeurt, wordt toch zo vele keren lang op voorhand aangekondigd), het gaat er uiteindelijk om hoe mensen omgaan met de gebeurtenissen in hun leven, de fouten die ze (of iemand anders) maken, en die ervoor zorgen dat het allemaal niet loopt zoals je gehoopt had. Ze wilden allemaal het beste, maar het resultaat is geworden zoals altijd.
Vader mist de verbeelding om een accuraat idee te vormen van zichzelf, en van zijn plaats in de wereld. Hij komt nooit tot een voldragen initiatief; het blijft bij halfbakken plannetjes. Die in slow motion meer en meer verkeerd lopen, en uitmonden in een amateuristische bankoverval die hem en moeder in de gevangenis doen belanden en de kinderen verweesd achterlaat. Uiteindelijk verdwijnt hij volledig uit het zicht en uit het geheugen, alsof hij nooit bestaan heeft. Hij is een spook, dat door de wereld gedwaald heeft zonder een objectief spoor na te laten. Maar wel, zonder hen ooit (aan) te raken, het leven van de 3 anderen in het gezin gestuurd heeft.
Moeder droomt van het glamoureuzere leven dat ze vindt dat ze verdient, maar heeft noch het karakter noch de energie om welke actie dan ook te nemen om dat effectief te verwezenlijken. Het eindigt op de enige manier dat het kan eindigen: meedoen aan de bankoverval, depressie in de gevangenis, zichzelf proberen uit te leggen in pseudo-memoires en dan zelfmoord.
De zoon (die het hele verhaal vertelt) wordt in Canada in veiligheid gebracht en ziet daar een dubbele moord gebeuren. Hij spendeert de rest van zijn leven om alles een plaats te geven. Om een theoretisch raamwerk te maken waar het in past, een set van aforismen die dienen als verklaring en zingeving.
Die overdenkingen komen stukje bij beetje aan het einde van ieder hoofdstuk. In zekere zin is heel het project futiel: hij komt er nooit toe om zelf emoties te voelen, of die van de anderen te onderkennen. Zijn bestaan blijft oppervlakkig en afstandelijk. Van de andere kant: hij is de enige die een min of meer normaal leven leidt, trouwt, een stabiele job houdt. Niet gelukkig of ongelukkig, gewoon content.
Zus staat wel als een compleet (emotioneel en rationeel) persoon in het leven. Maar ze heeft in haar jeugd nooit een rolmodel gehad, moet helemaal zelf uitvinden hoe het leven werkt, en maakt dus veel fouten. Weglopen met de eerste liefde, die achterlaten, proeven van vrijheid als een hippie, een paar huwelijken die niet blijven duren, op het einde in het trailerpark toch een partner vinden net voor ze crepeert aan kanker.

Als er al een impliciete moraal is, dan enkel dit: je moet het leven of jezelf niet begrijpen om oppervlakkig gelukkig te zijn. Maar alles wordt dan uitgevlakt en grijs. En je zal nooit contact hebben met de mensen die wel met hun emoties leven. Behalve misschien op het einde, als gewoon er even zijn al voldoende is, als afsluiting.

(foto: “Canada-Hirsche” by Guenter Wieschendahl – Selfmade–Eigenaufnahme. Licensed under Public Domain via Wikimedia Commons – https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Canada-Hirsche.JPG#/media/File:Canada-Hirsche.JPG)

Written by